Modellen voor concurrentieanalyse
Een concurrentieanalyse wordt scherper met een goed model als kapstok. Hieronder de bekendste modellen kort uitgelegd, met wanneer je ze gebruikt, en hoe je van model naar een concrete, onderbouwde analyse komt.
Wat je krijgt
- De bekendste modellen in begrijpelijke taal
- Wanneer welk model nuttig is
- Hoe modellen elkaar aanvullen
- De brug van theorie naar een praktische analyse
De bekendste modellen
Porter's Five Forces
Analyseert de vijf krachten die de concurrentiedruk in een markt bepalen: nieuwe toetreders, leveranciers, afnemers, substituten en de onderlinge rivaliteit. Goed om de aantrekkelijkheid van een markt te wegen.
SWOT-analyse
Zet sterktes en zwaktes (intern) af tegen kansen en bedreigingen (extern). Simpel en veelzijdig; ideaal om bevindingen over jou én je concurrenten samen te vatten.
PESTEL / DESTEP
Brengt de macro-omgeving in kaart: politiek, economisch, sociaal, technologisch, ecologisch en juridisch. Handig om trends en risico's rond een markt te structureren.
Strategische groepen
Clustert concurrenten die een vergelijkbare strategie voeren (bijv. prijs versus premium). Laat zien waar het druk is en waar witte vlekken liggen.
Waardeketen (Porter)
Ontleedt hoe een bedrijf waarde creëert, van inkoop tot service. Nuttig om te zien waar een concurrent zijn voordeel vandaan haalt.
Benchmarking
Vergelijkt jouw prestaties of propositie systematisch met die van concurrenten op concrete punten, zoals prijs, aanbod of reviews.
Welk model moet ik kiezen?
Er is geen 'beste' model. Ze belichten verschillende dingen. In de praktijk combineer je er vaak twee: bijvoorbeeld Five Forces voor de marktstructuur en SWOT om de conclusies samen te vatten. Het model is het raamwerk; de waarde zit in de data die je erin stopt.
Kies op je vraag, niet op het model
De snelste manier om te kiezen is niet 'welk model is het beste', maar 'welke vraag moet ik beantwoorden'. Hieronder staat per model welke vraag het beantwoordt, welke gegevens je ervoor nodig hebt, en wanneer het juist níet het goede gereedschap is.
| Model | Beantwoordt de vraag | Nodig | Niet gebruiken als |
|---|---|---|---|
| Five Forces | Is deze markt aantrekkelijk genoeg? | Aantal aanbieders, leveranciers, alternatieven | Je één concurrent wilt doorgronden |
| SWOT | Wat betekent dit alles voor mij? | Eigen cijfers plus externe bevindingen | Je nog geen onderzoek hebt gedaan |
| PESTEL / DESTEP | Wat verandert er om de markt heen? | Beleid, wetgeving, trends, technologie | Je vraag over directe concurrenten gaat |
| Strategische groepen | Waar is het druk en waar niet? | Positionering en prijzen van de spelers | De markt maar een paar aanbieders telt |
| Waardeketen | Waar zit het voordeel van die ene concurrent? | Inzicht in hun inkoop, proces en service | Je een hele markt wilt overzien |
| Benchmarking | Hoe verhoud ik mij concreet tot hen? | Vergelijkbare, meetbare punten | Er geen vergelijkbare aanbieders zijn |
Overzicht samengesteld door Marktantwoord; de modellen zelf zijn algemeen gangbaar in de strategieliteratuur.
Uitgewerkt: Five Forces met echte cijfers
Een model wordt pas een analyse als er cijfers in zitten. Neem de kracht 'rivaliteit tussen bestaande aanbieders' voor de horeca. Die kun je onderbouwen met openbare CBS-cijfers over hoeveel aanbieders er per inwoner zijn.
In de provincie Utrecht waren er in 2026 6.655 horecavestigingen op 1.415.104 inwoners: één zaak per 213 inwoners. Landelijk is dat één per 201, in de provincie Groningen één per 238. Utrecht zit daarmee iets ruimer dan het landelijk gemiddelde en duidelijk krapper dan Groningen. (Bron: CBS StatLine, tabellen 81575NED en 70072ned, verslagjaar 2026, geraadpleegd op 17 september 2026; inwoners per zaak door ons berekend.)
Dat ene cijfer vult nog geen model, maar het laat zien wat het verschil maakt: 'de rivaliteit is hoog' is een mening, 'één zaak per 213 inwoners tegen 201 landelijk' is een bevinding waar iemand het mee oneens kan zijn. Doe dit voor alle vijf de krachten en je hebt een analyse in plaats van een invuloefening.
Van model naar praktijk
Een model is pas nuttig als je het vult met echte, controleerbare informatie. Wij brengen je concurrenten in kaart uit openbare bronnen en kunnen de uitkomst in het model van jouw keuze gieten. Zie: concurrentieanalyse laten doen.
Hierover meer: een uitgewerkte SWOT met echte cijfers · je concurrentieanalyse laten doen
Zo werkt het
Scoping & haalbaarheid
Je vraag wordt gratis omgezet in een scherpe onderzoeksvraag. We toetsen of die uit openbare bronnen te beantwoorden is en sturen een plan met vaste prijs.
Verzamelen
We doorzoeken de plekken waar over jouw markt gepraat wordt: nieuws en vakmedia, Nederlandse fora, reviews, openbare social media, bedrijfs- en locatiedata en het bredere web.
Analyseren & verifiëren
Alles wordt geordend op thema en sentiment. Elke bevinding is herleidbaar naar een bron. Bevindingen zonder bron halen het rapport niet.
Levering
Je ontvangt het rapport online, als PDF én Word, met alle onderliggende brondata als CSV. Meestal binnen enkele uren, met een gratis correctieronde.
Stel je vraag: gratis onderzoeksplan
Beschrijf in gewone taal wat je wilt weten. Je krijgt gratis een onderzoeksplan met vaste prijs (vanaf €49), meestal binnen een uur. Pas als jij akkoord gaat, betaal je.